امنیت انرژی پیش از بحران؛ ضرورت نوسازی زیرساخت‌ها و تسریع پروژه‌های انتقال نفت و گاز
حمله پهپادی به خط لوله شرق به غرب عربستان، آسیب‌پذیری زیرساخت‌های انرژی در برابر تهدیدهای نظامی و سایبری را برجسته کرده است. مقاله اندیشکده هادسون تأکید می‌کند که امنیت انرژی به سرمایه‌گذاری پیش‌دستانه، ایجاد ظرفیت مازاد، نوسازی زیرساخت‌ها و اصلاح فرآیند صدور مجوز پروژه‌های انرژی وابسته است؛ اقداماتی که باید پیش از وقوع بحران انجام شوند.
امنیت انرژی به معنای توانایی یک کشور برای تأمین پایدار و قابل‌اعتماد انرژی در شرایط بحران، جنگ یا اختلال در عرضه است. حمله به زیرساخت‌های انتقال نفت عربستان نشان داد که خطوط لوله، پالایشگاه‌ها و شبکه‌های انرژی در برابر تهدیدهای نظامی و سایبری آسیب‌پذیر هستند. بر اساس تحلیل اندیشکده هادسون، تقویت امنیت انرژی مستلزم سرمایه‌گذاری پیش‌دستانه، ایجاد ظرفیت مازاد، نوسازی زیرساخت‌ها و تسریع فرآیند صدور مجوز پروژه‌های جدید است.
امنیت انرژی به زیرساخت‌های مقاوم، ظرفیت انتقال کافی و سرمایه‌گذاری مستمر وابسته است. حمله پهپادی اخیر به خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی نشان داد که حتی مسیرهایی که برای کاهش وابستگی به گلوگاه‌های راهبردی مانند تنگه هرمز ساخته شده‌اند، در برابر تهدیدهای نظامی و سایبری آسیب‌پذیر هستند. این رویداد بار دیگر ضرورت تقویت زیرساخت‌های انرژی پیش از وقوع بحران را برجسته کرده است.
حمله به خط لوله عربستان و آسیب‌پذیری زیرساخت‌های انرژی
خط لوله شرق به غرب عربستان در دهه ۱۹۸۰ با هدف انتقال نفت به دریای سرخ و کاهش وابستگی صادرات نفت این کشور به تنگه هرمز ساخته شد. حمله پهپادی اخیر به این مسیر و آسیب به چند ایستگاه پمپاژ، موجب توقف موقت فعالیت آن شد.
این اختلال در شرایطی رخ داد که بخش قابل‌توجهی از تولید نفت منطقه خلیج فارس نیز از مدار خارج شده بود و ذخایر جهانی نفت روند کاهشی داشتند. هم‌زمان، قیمت نفت برنت به بالای ۱۰۷ دلار رسید؛ موضوعی که نشان‌دهنده حساسیت بازار جهانی انرژی به اختلال در زیرساخت‌های انتقال و عرضه نفت است.
امنیت انرژی و فرسایش حاشیه امن ذخایر
از دیدگاه نویسنده مقاله، بسیاری از دولت‌ها در سال‌های اخیر به‌جای بازسازی و تقویت ظرفیت‌های راهبردی انرژی، در حال مصرف حاشیه امن ایجادشده در گذشته هستند.
آزادسازی ذخایر راهبردی نفت و سوخت می‌تواند در کوتاه‌مدت به کنترل نوسانات بازار و حمایت از مصرف‌کنندگان کمک کند، اما این اقدام به‌تنهایی راه‌حل پایداری برای بحران‌های انرژی نیست.
اگر برداشت از ذخایر با سرمایه‌گذاری در ظرفیت‌های جدید تولید، انتقال و ذخیره‌سازی همراه نشود، توان سیستم انرژی برای مقابله با اختلالات آینده کاهش خواهد یافت. به همین دلیل، حفظ ذخایر و ایجاد ظرفیت جایگزین باید بخشی از یک راهبرد بلندمدت امنیت انرژی باشد.
تهدیدهای سایبری و نظامی علیه زیرساخت‌های انرژی
تهدیدهای زیرساختی دیگر صرفاً به حوادث طبیعی مانند طوفان و سیل محدود نیستند. حملات سایبری و اقدامات نظامی هدفمند، به یکی از ریسک‌های مهم شبکه‌های انرژی تبدیل شده‌اند.
حمله سایبری به خط لوله Colonial در آمریکا در سال ۲۰۲۱ نمونه‌ای از تأثیر مستقیم حملات دیجیتال بر تأمین سوخت بود. همچنین هشدارهای آمریکا درباره فعالیت هکرهای دولتی چین در زیرساخت‌های حیاتی انرژی و آب، ضرورت تقویت امنیت سایبری را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، خطوط لوله، پالایشگاه‌ها، تأسیسات ذخیره‌سازی و شبکه‌های برق باید در برابر حملات فیزیکی و سایبری به‌صورت هم‌زمان مقاوم‌سازی شوند.
موانع توسعه زیرساخت‌های انرژی در آمریکا
به اعتقاد نویسنده، یکی از مشکلات اساسی آمریکا تنها کمبود زیرساخت‌های انتقال انرژی نیست، بلکه طولانی و غیرقابل‌پیش‌بینی شدن فرآیند صدور مجوز برای پروژه‌های جدید است.
پروژه‌هایی مانند Mountain Valley، Keystone XL، Constitution و Line 5 نشان می‌دهند که تغییرات سیاسی، دعاوی حقوقی و فرآیندهای طولانی بررسی‌های زیست‌محیطی می‌توانند هزینه و زمان اجرای پروژه‌های انرژی را افزایش دهند.
حتی پروژه‌هایی که مجوزهای لازم را دریافت کرده‌اند و بخش قابل‌توجهی از مراحل ساخت آن‌ها انجام شده است، ممکن است با تغییر سیاست‌های دولت یا تصمیم‌های قضایی متوقف شوند. چنین شرایطی ریسک سرمایه‌گذاری را افزایش داده و تمایل بخش خصوصی برای مشارکت در توسعه زیرساخت‌های جدید را کاهش می‌دهد.
تسریع صدور مجوز؛ راهکار تقویت امنیت انرژی
مقاله تأکید می‌کند که توسعه خطوط لوله به‌تنهایی نمی‌تواند مانع افزایش قیمت جهانی نفت در زمان جنگ یا اختلال عرضه شود؛ بااین‌حال، زیرساخت‌های انتقال کارآمد می‌توانند امکان جابه‌جایی سریع‌تر منابع داخلی به مناطق نیازمند و پشتیبانی از متحدان آمریکا را فراهم کنند.
برای رفع موانع موجود، چند راهکار اصلی پیشنهاد شده است:
تعیین مهلت مشخص برای صدور مجوز: محدود کردن زمان بررسی پروژه‌ها توسط نهادهای دولتی و قضایی.
اصلاح فرآیندهای قانونی: جلوگیری از استفاده غیرضروری از برخی سازوکارهای صدور مجوز برای متوقف کردن پروژه‌های بین‌ایالتی.
افزایش ثبات مجوزهای صادرشده: ایجاد اطمینان حقوقی برای سرمایه‌گذاران و کاهش احتمال توقف پروژه‌ها پس از طی مراحل قانونی.
سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های جدید: توسعه خطوط لوله، ظرفیت ذخیره‌سازی و شبکه‌های انتقال انرژی.
تقویت تاب‌آوری سایبری و فیزیکی: محافظت هم‌زمان از تأسیسات انرژی در برابر حملات نظامی، خرابکاری و تهدیدهای دیجیتال.
جمع‌بندی: امنیت انرژی را نمی‌توان در زمان بحران ایجاد کرد
پیام اصلی مقاله اندیشکده هادسون این است که امنیت انرژی نتیجه تصمیم‌ها و سرمایه‌گذاری‌هایی است که پیش از وقوع بحران اتخاذ می‌شوند. اتکا به ذخایر راهبردی و ظرفیت‌های موجود، بدون بازسازی زیرساخت‌ها و ایجاد ظرفیت جایگزین، می‌تواند آسیب‌پذیری کشورها را در برابر شوک‌های بعدی افزایش دهد.
ایجاد ظرفیت مازاد، نوسازی شبکه‌های انتقال، افزایش امنیت سایبری و اصلاح فرآیند صدور مجوز پروژه‌های انرژی، از الزامات ایجاد یک سیستم انرژی تاب‌آور هستند. در غیر این صورت، دولت‌ها هنگام بروز بحران ناچار خواهند بود از ذخایر محدود خود استفاده کنند؛ درحالی‌که زیرساخت‌های جایگزین هنوز آماده بهره‌برداری نیستند.
