قیمت نفت بالای ۱۱۷ دلار؛ چرا تلاش آمریکا برای مهار قیمت سوخت نتیجه نداد؟

قیمت نفت؛ ریسک ژئوپلیتیکی در برابر اقدامات کوتاه‌مدت

قیمت نفت در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا به یکی از چالش‌های اقتصادی دولت دونالد ترامپ تبدیل شده است. تلاش برای افزایش دسترسی به فرآورده‌های نفتی و کاهش فشار بر ظرفیت پالایشی روسیه، تاکنون نتوانسته نگرانی معامله‌گران از امنیت عرضه جهانی انرژی را برطرف کند.

بر اساس گزارش رویترز، نفت برنت در پایان معاملات جمعه ۳۰ اکتبر با رشد ۲٫۴ درصدی در سطح ۱۱۷٫۶۴ دلار به ازای هر بشکه بسته شد. این افزایش هم‌زمان با تشدید نگرانی‌ها درباره مسیرهای صادراتی خاورمیانه رخ داد.

توافق گازوئیل روسیه؛ راهکاری با اثرگذاری محدود

دولت آمریکا در اکتبر از توافقی با روسیه برای تأمین گازوئیل خبر داد. طبق گزارش آسوشیتدپرس، برنامه اعلام‌شده شامل عرضه اولیه بیش از ۳۰۰ هزار تن و سپس محموله‌های بیشتر در ماه‌های بعد بود.

وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز مجوز موقتی برای برخی محموله‌های گازوئیل روسیه صادر کرد؛ اما وجود محدودیت‌های قانونی، مخالفت قانون‌گذاران و نگرانی فعالان تجاری از ریسک تحریم‌ها، اجرای این برنامه را پیچیده کرده است.

از منظر اقتصادی، حتی در صورت اجرای کامل برنامه، واردات گازوئیل روسیه لزوماً به افزایش خالص عرضه جهانی منجر نمی‌شود. اگر محموله‌ها صرفاً از خریداران قبلی به بازار آمریکا تغییر مسیر دهند، اثر آن بر قیمت جهانی می‌تواند محدود باشد.

این همان مسئله‌ای است که تحلیلگران بازار فرآورده‌ها در ارزیابی توافق آمریکا و روسیه بر آن تأکید کرده‌اند.

حملات به پالایشگاه‌های روسیه و تداوم نااطمینانی

هم‌زمان، واشنگتن تلاش کرده است از شدت حملات اوکراین به زیرساخت‌های نفتی روسیه کاسته شود. هدف اقتصادی چنین رویکردی، جلوگیری از کاهش بیشتر ظرفیت پالایش و عرضه فرآورده‌های نفتی است.

بااین‌حال، گزارش‌های ۳۰ اکتبر از حمله پهپادی به منطقه محل استقرار پالایشگاه نووکویبیشفسک روسیه حکایت داشت. مقام‌های منطقه وقوع حمله را تأیید کردند، اما میزان خسارت به پالایشگاه به‌طور مستقل روشن نبود.

تداوم این حملات می‌تواند بر تولید و صادرات فرآورده‌های روسیه اثر بگذارد، هرچند اندازه این اثر به میزان خسارت، زمان تعمیرات و وضعیت ذخایر بستگی دارد.

چرا قیمت نفت همچنان بالا مانده است؟

بازار نفت تنها به حجم عرضه فعلی واکنش نشان نمی‌دهد؛ احتمال اختلال در عرضه آینده نیز بر قیمت‌ها اثرگذار است.

در شرایط کنونی، چند متغیر به حفظ ریسک قیمتی کمک می‌کنند: نگرانی درباره امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز، احتمال تشدید درگیری‌های منطقه‌ای، افزایش هزینه حمل و بیمه و ابهام درباره زمان بازگشت جریان عادی صادرات.

رویترز گزارش داده است که حمله به یک نفتکش در تنگه هرمز و تهدید زیرساخت‌های انرژی منطقه، از عوامل افزایش قیمت در پایان اکتبر بوده‌اند.

بااین‌حال، نسبت دادن تمام افزایش قیمت نفت به یک عامل دقیق نیست. وضعیت ذخایر تجاری، ظرفیت مازاد تولید، تصمیم‌های اوپک‌پلاس و چشم‌انداز تقاضای جهانی نیز در قیمت‌گذاری نقش دارند.

سناریوهای پیش روی بازار جهانی نفت

در کوتاه‌مدت، سه مسیر قابل بررسی است:

• کاهش تنش‌های منطقه‌ای: می‌تواند بخشی از هزینه ریسک ژئوپلیتیکی را از قیمت نفت خارج کند.

• تداوم وضعیت فعلی: ممکن است نوسان‌های بالا و هزینه‌های حمل‌ونقل را حفظ کند.

• تشدید اختلال در صادرات: می‌تواند فشار صعودی تازه‌ای ایجاد کند، به‌ویژه اگر ظرفیت جایگزین کافی در دسترس نباشد.

هیچ‌یک از این سناریوها قطعی نیست و مسیر قیمت نفت به تحولات امنیتی و داده‌های واقعی عرضه و تقاضا وابسته خواهد بود.

جمع‌بندی رسانه انرژی‌کست

توافق گازوئیل آمریکا و روسیه و تلاش برای محدودکردن آسیب به پالایشگاه‌های روسیه، اقداماتی در سمت عرضه فرآورده‌های نفتی محسوب می‌شوند؛ اما دامنه اثرگذاری آن‌ها در مقایسه با ریسک اختلال در تجارت منطقه‌ای انرژی محدود است.

برای کاهش پایدار قیمت نفت، علاوه بر عرضه بیشتر، بازار به اطمینان از امنیت مسیرهای انتقال و ثبات جریان صادرات نیاز دارد.

از این منظر، تحولات خاورمیانه و وضعیت تنگه هرمز همچنان از متغیرهای مهم تعیین‌کننده چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار جهانی نفت خواهند بود.